MASTERPIECE TÜRKİYE PİLOTU
Troya ve UEDAŞ, Aşağıçavuş Köyü’nde MASTERPIECE Araçlarını Test Ediyor
MASTERPIECE (Multidisciplinary Approaches and Software Technologies for Engagement, Recruitment and Participation in Innovative Energy Communities in Europe), Avrupa Birliği’nin Horizon Europe Araştırma ve Yenilik Programı kapsamında desteklenen bir projedir (Hibe Sözleşmesi No. 101096836). Proje, enerji topluluklarının kurulmasını ve işletilmesini kolaylaştıracak dijital bir koordinasyon ve iş birliği platformu geliştirmeyi; vatandaşları klasik enerji tüketicisi rolünden çıkarıp kendi enerji topluluklarını birlikte yöneten aktif katılımcılar haline getirmeyi hedefliyor.
Bu doğrultuda proje; teknik ve sosyal yenilikler geliştirmeyi, katılımcı tasarım yaklaşımıyla kullanıcı odaklı çözümler sunmayı, enerji topluluklarını sürdürülebilir kılacak yeni iş modelleri ve teşvik mekanizmaları önermeyi, kişisel verileri koruyan sağlam bir siber güvenlik altyapısı kurmayı ve geliştirilen çözümlerin farklı sosyal, ekonomik ve düzenleyici bağlamlarda uygulanabilirliğini test etmeyi amaçlıyor.
• Yenilik: Enerji tüketicilerini enerji topluluklarının aktif ortaklarına dönüştürecek teknik ve sosyal çözümler geliştirmek.
• Kullanıcı odaklılık: Ortak tasarım (co-creation) yöntemleriyle vatandaş katılımını kolaylaştıran çözümler üretmek.
• İş modelleri: Enerji tasarrufunu ve maliyet avantajını teşvik eden yeni iş stratejileri önermek.
• Siber güvenlik: GDPR uyumlu, kullanıcı verilerini koruyan standart bir güvenlik altyapısı kurmak.
• Uygulanabilirlik: Farklı coğrafi, sosyal ve düzenleyici bağlamlarda test edilmiş, tekrarlanabilir çözümler sunmak.
MASTERPIECE, koordinatörlüğünü İspanya’da Murcia Üniversitesi’nin (UMU) üstlendiği bir konsorsiyum tarafından yürütülüyor; İspanya, İtalya, Fransa, İsveç ve Türkiye’de gerçek yaşam pilot uygulamalarıyla test ediliyor.
Türkiye Pilotu: Troya ve UEDAŞ
Türkiye pilotu, Çanakkale’nin Yenice ilçesine bağlı Aşağıçavuş köyünde, Troya Çevre Derneği ve dağıtım şirketi UEDAŞ tarafından yürütülüyor. Köyde, Tarım ve Orman Bakanlığı desteğiyle 19 hane çatısına kurulmuş güneş enerjisi sistemleri bulunuyor — MASTERPIECE’in tam olarak hedeflediği türden bir topluluk: kendi enerjisini üreten, ancak bunu dijital araçlarla ve ortak bir yapıyla bir “enerji topluluğuna” dönüştürecek bilgi ve altyapıdan henüz yoksun bir köy.
Troya ve UEDAŞ, iki yıldır bu boşluğu kapatmak için sahada çalışıyor: yüz yüze köy ziyaretleriyle başlayıp, dört MASTERPIECE dijital aracının — MEETAPP, ECOOP, RECOMME ve DR-FLEX — sahada test edilmesiyle devam eden bir süreç.
Sahadaki İlk Temas: 28 Aralık 2023 Ziyareti
Aşağıçavuş köy kahvehanesinde düzenlenen bilgilendirme toplantısı, Aralık 2023
Troya–UEDAŞ ekibi, köy muhtarının desteğiyle güneş paneli bulunan 19 haneden 12’sine ulaştı; kalan 6 hane için iletişim bilgileri alındı. Köy kahvehanesinde düzenlenen 2 saatlik oturumda, genel bilgilendirmenin yanı sıra hanelerle birebir görüşülerek anket uygulandı.
Hane Profili ve Enerji Farkındalığı
• Katılımcı yaş ortalaması geniş bir aralığa yayılıyor; hanelerin çoğunda ortalama yaş 45-70 arasında ve tamamı ilkokul düzeyinde eğitime sahip.
• Evlerin tamamı en az 20 yıllık, yalıtımsız ve neredeyse tamamen odunla ısınıyor; oda sayısı hanelere göre 3 ile 7 arasında değişiyor.
• Hanelerin %80’inde evde enerjiyi yöneten kişi kadın olsa da, toplantıya katılan temsilcilerin tamamı erkekti — bu fark, ileriki eğitim ve toplantı tasarımlarında dikkate alınıyor.
• Enerji verimliliği için en çok “elektrik kullanım saatlerini kısıtlamak” tercih ediliyor; bir kısmı enerji verimli ürün kullanıyor, bir kısmı ise herhangi bir önlem almıyor.
Enerji Topluluğuna Yaklaşım
Katılımcıların yaklaşık %42’si bir enerji topluluğuna katılmaya “ilgili ama ne olduğunu bilmiyor” şeklinde yanıt verdi; kalanı kararsız ya da ilgisiz. Öne çıkan engel, isteksizlikten çok bilgi ve zaman eksikliği: katılımcıların büyük bölümü asıl zorluğun “zaman almasında” ya da “konu hakkında fikir sahibi olmamakta” olduğunu belirtti. Bu da MASTERPIECE araçlarının tam olarak adresleyebileceği bir ihtiyaç.
MASTERPIECE Araçlarının Sahada Testi
İlk ziyaretten elde edilen bulgular üzerine, Troya ve UEDAŞ dört MASTERPIECE uygulamasını iki kullanım senaryosu (UC) kapsamında test etmeye başladı: vatandaşların enerji toplulukları konusunda bilgilendirilmesi ve katılımının sağlanması (UC1), ve köydeki güneş enerjisi üretiminden ortak faydalanmanın teşvik edilmesi (UC2).
MEETAPP — Topluluğa giriş noktası oldu: hane anketlerinin uygulanması, eğitime katılımın takibi ve katılımcıların enerji toplulukları konusundaki anlama düzeyinin ölçülmesi için kullanıldı.
ECOOP — Bir ödül ve oyunlaştırma sistemi olarak devreye alınıyor; enerji topluluğu kurma fikrini soyut bir kavram olmaktan çıkarıp somut ve teşvik edici hale getirmesi hedefleniyor.
RECOMME — Hanelere yönelik yapılandırılmış eğitim ve öneri sunumu için kullanılıyor; katılımcıları farkındalıktan pratik bilgiye taşıyor.
DR-FLEX — Hanelerle birlikte test ediliyor; esneklik önerilerine karşılık katılımcıların tüketimlerini gerçekten ayarlayıp ayarlamadığını ölçmeyi amaçlıyor.
MEETAPP ve RECOMME tarafında katılım umut verici: bilgilendirme, eğitime katılım ve yüz yüze toplantılar hedeflenen düzeyde ilerliyor. ECOOP üzerinden enerji topluluğunun resmen kurulmasına yönelik çalışma ile DR-FLEX tüketim testleri ise henüz erken aşamada ve köy ile birlikte olgunlaştırılmaya devam ediyor.
Aşağıçavuş’ta saha eğitimleri ve bilgilendirme çalışmalarından kareler
Sonraki Adımlar
Aşağıçavuş köyü — çatılarında güneş paneli bulunan hanelerden biri
• Kalan hanelerle temasın tamamlanması, böylece 19 hanenin tamamının sürece dahil edilmesi.
• İklim, enerji ve sürdürülebilirlik konularında yapılandırılmış eğitimlerin ve düzenli köy toplantılarının hayata geçirilmesi.
• Enerji verimliliği önlemleri ve bunların tasarrufa nasıl yansıdığı konusunda teknik ve finansal eğitimlerin derinleştirilmesi.
• Köyün enerji topluluğunu resmen kurma sürecinin desteklenmesi.
• MEETAPP, ECOOP ve DR-FLEX üzerinden toplanan verilerin değerlendirilerek yaklaşımın buna göre iyileştirilmesi.
Hedef, ilk günden beri değişmedi: köy kahvehanesindeki ilk toplantıdan başlayan bu süreci, bireysel çatı güneş panellerinden oluşan bir köyü Türkiye’nin ilk taban odaklı enerji topluluğuna dönüştürmeye taşımak — sürüşü köyde yaşayan insanların elinde tutarak.
Ayrıntılı bilgi için: https://masterpiece-horizon.eu/
Troya Çevre Derneği (TROYA), Çanakkale merkezli; iklim eylemi, yenilenebilir enerji ve enerji toplulukları alanında çalışan ve Türkiye Yenilenebilir Enerji Kooperatifleri’nin çatı kuruluşu olan bir sivil toplum kuruluşudur.
UEDAŞ, Güney Marmara bölgesinde hizmet veren dağıtım şirketidir.
Yükleniyor ...
